Maak het antibioticum af zoals het is voorgeschreven, ook als u zich na twee dagen prima voelt. Beter voelen betekent dat de behandeling werkt, niet dat de infectie voorbij is.
Dat is het korte antwoord. Het lange antwoord heeft een nuance die het waard is om te begrijpen, want de laatste jaren is de manier veranderd waarop wordt besloten hoeveel dagen een behandeling duurt.
Beter voelen betekent niet dat de infectie over is
Antibiotica verminderen het aantal bacteriën al vanaf de eerste innames. De koorts zakt, de pijn neemt af en u voelt zich algemeen veel beter, lang voordat het lichaam de overgebleven bacteriën heeft opgeruimd.
Die tijdsverschuiving is precies het probleem. Als u stopt op het moment dat u zich goed voelt, haalt u het middel weg op het punt waarop de overlevende bacteriën juist degene zijn die er het slechtst op reageren. Zij hebben de grootste kans om zich opnieuw te vermenigvuldigen, en dan met minder gevoeligheid voor het antibioticum waarmee u net bent gestopt.
De Wereldgezondheidsorganisatie vat het samen in één advies voor het publiek: volg altijd de aanwijzingen van de zorgverlener over het gebruik van antibiotica en neem ze niet op eigen houtje.
De nuance die wel is veranderd: de duur
Tientallen jaren werden lange kuren voorgeschreven uit gewoonte, meer dan op basis van bewijs. Dat wordt nu rechtgezet. De Spaanse richtlijn voor antimicrobiële therapie van het nationale gezondheidssysteem, ontwikkeld binnen het nationale plan tegen antibioticaresistentie (PRAN), bestaat juist om het voorschrijven af te stemmen op wat het bewijs ondersteunt, en bij verschillende veelvoorkomende infecties betekent dat kortere kuren dan vroeger.
De conclusie die voor u telt, is tegenintuïtief maar eenvoudig:
- De juiste duur bepaalt wie voorschrijft, afhankelijk van de specifieke infectie, niet volgens een algemene regel van “altijd tien dagen”.
- Dat er kortere kuren bestaan, betekent niet dat u ze zelf mag inkorten. Is er vijf dagen voorgeschreven, dan is vijf dagen de volledige behandeling; is er zeven voorgeschreven, dan zijn het er zeven.
- In sommige situaties is inkorten geen optie, zoals bij ernstige infecties, patiënten met een verminderde afweer of infecties rond een prothese.
Met andere woorden: de discussie over “korter is beter” vindt plaats in de spreekkamer, voordat u het recept krijgt. Niet thuis op de derde dag.
De meest gemaakte fouten
| Wat mensen doen | Waarom het een probleem is |
|---|---|
| Stoppen zodra ze zich goed voelen | De bacteriën die het minst gevoelig zijn, overleven |
| Overgebleven tabletten bewaren | De verpakking is onvolledig en zonder garanties voor later gebruik |
| Het opnieuw gebruiken bij een vergelijkbare klacht | Niemand weet of deze infectie bacterieel is of of dat antibioticum het juiste is |
| Het aan een familielid geven | Diagnose, middel en dosis zijn niet overdraagbaar |
| Innames overslaan en later inhalen | De constante concentratie waar het effect van afhangt, gaat verloren |
| Om een antibioticum vragen bij een verkoudheid | Het werkt niet tegen virussen en geeft wel kans op bijwerkingen zonder voordeel |
Over dat laatste punt moet u heel duidelijk zijn: antibiotica behandelen bacteriële infecties. Een verkoudheid, griep of de meeste keelontstekingen worden door virussen veroorzaakt, en daar verkort een antibioticum niets. De WHO noemt “niet om antibiotica vragen als de zorgverlener zegt dat ze niet nodig zijn” als een van de maatregelen die het publiek kan nemen.
Waarom dit niet alleen uw zaak is
Resistentie tegen antibiotica ontwikkelt niet de persoon, maar de bacterie. En die bacteriën verspreiden zich. Volgens de WHO verlengt resistentie ziekenhuisopnames, maakt het de zorg duurder en verhoogt het de sterfte, en brengt het ingrepen in gevaar die we nu vanzelfsprekend vinden, zoals operaties, transplantaties of chemotherapie, die ervan afhangen dat infecties kunnen worden voorkomen en behandeld.
De WHO wijst er ook op dat resistentie ontstaat en zich sneller verspreidt waar antibiotica zonder recept te krijgen zijn. In Spanje mogen antibiotica alleen op doktersrecept worden afgegeven, en afgifte zonder recept is een overtreding waarop een boete staat. Dat is geen bureaucratie: het is de drempel die voorkomt dat elke verkoudheid eindigt met een antibioticum.
Zo neemt u ze in zodat ze werken
Drie dingen die alleen van u afhangen:
Houd de tijden aan. Staat er elke acht uur, dan is het acht uur, niet “drie keer per dag als ik eraan denk”. Het effect hangt af van een stabiele concentratie van het middel.
Lees de bijsluiter vóór de eerste inname. Daarin staat of u het met eten of op een lege maag neemt, en welke wisselwerkingen dat specifieke middel heeft. Sommige antibiotica worden minder goed opgenomen met zuivel, ijzer of maagzuurremmers; de productinformatie van uw geneesmiddel vermeldt het.
Meld wat u al gebruikt. De pil, bloedverdunners, maagzuurremmers, supplementen en kruidenmiddelen kunnen een wisselwerking hebben. Noem ze bij het ophalen van de behandeling, ook als er niet naar wordt gevraagd.
Vergeet u een inname, dan is de algemene regel dat u die neemt zodra u eraan denkt, tenzij de volgende al bijna aan de beurt is: sla dan de vergeten inname over en ga door met het schema. Neem nooit een dubbele dosis om het goed te maken.
Wat u doet met wat overblijft
Idealiter blijft er niets over: verpakkingen zijn steeds beter afgestemd op de werkelijke duur van behandelingen, juist om te voorkomen dat restjes in een la belanden.
Houdt u toch iets over, breng het dan naar het SIGRE-punt van een apotheek, met verpakking en bijsluiter. Bewaar het niet “voor het geval dat” en gooi het niet bij het huisvuil of door de wc. Een antibioticum dat thuis ligt, is de meest voorkomende weg naar zelfmedicatie bij de volgende klacht.
Wanneer een arts raadplegen
Neem tijdens de behandeling contact op met uw arts als een van deze signalen optreedt:
- Na 48 tot 72 uur geen enkele verbetering, of de klachten worden erger
- De koorts komt terug nadat die was gezakt
- Huiduitslag, jeuk over het hele lichaam, zwelling van lippen, tong of gezicht, of moeite met ademen: zoek met spoed hulp, het kan een allergische reactie zijn
- Hevige, waterige of bloederige diarree, vooral tijdens of na de behandeling
- Braken waardoor u de doses niet binnenhoudt
- Gelige verkleuring van huid of ogen, heel donkere urine of hevige buikpijn
- U bent zwanger, geeft borstvoeding, hebt een nier- of leverziekte of gebruikt meerdere geneesmiddelen: overleg vóór u begint
En als de behandeling klaar is en de klachten er nog zijn, ga dan terug naar de arts in plaats van zelf opnieuw met de verpakking te beginnen.
Deze informatie is een richtlijn en vervangt geen consult bij uw arts of apotheker. Bronnen: WHO: antibioticaresistentie, WHO: antimicrobiële resistentie, PRAN: richtlijn antimicrobiële therapie van het Spaanse gezondheidssysteem, Spaans nationaal plan tegen antibioticaresistentie, AEMPS en de productinformatie in CIMA.