Het korte antwoord is dat de ingrediëntenlijst van elk cosmetisch product, van een dagcrème tot een shampoo, een gemeenschappelijke nomenclatuur volgt die in de hele Europese Unie geldt, INCI genaamd, en dat die lijst is gerangschikt van hoogste naar laagste concentratie tot aan 1%. Daaronder is de volgorde niet meer verplicht. Met die ene regel haalt u al veel uit elk etiket, ook als de namen u als Latijn of technisch Engels in de oren klinken.
Wat INCI is en waarom het in heel Europa gelijk is
INCI staat voor International Nomenclature of Cosmetic Ingredients, een gestandaardiseerd naamgevingssysteem dat voorschrijft dat hetzelfde ingrediënt dezelfde naam heeft op de verpakking van een product uit Spanje als op een product uit Frankrijk of Duitsland. De namen zijn in het Latijn als het ingrediënt van plantaardige of minerale oorsprong is (bijvoorbeeld Aloe Barbadensis Leaf Juice) en in het Engels als het een chemische of synthetische stof is (bijvoorbeeld Sodium Chloride). Deze nomenclatuur is in de EU verplicht op het etiket van cosmetica op grond van Verordening (EG) nr. 1223/2009, die alle informatie regelt die op de verpakking moet staan: samenstelling, beoogde functie van de stoffen, land van productie, hoeveelheid, minimale houdbaarheidsdatum en waarschuwingen bij het gebruik.
Dat een naam in het Latijn of Engels staat, betekent niet dat het ingrediënt exotisch of gevaarlijk is: water wordt vermeld als Aqua, en dat is meestal het eerste ingrediënt op de lijst van crèmes, gels en shampoos, omdat het het hoofdbestanddeel is.
Hoe de lijst is geordend: de 1%-regel
Dit is de praktische sleutel van het hele systeem:
- Ingrediënten met een concentratie boven 1% moeten in aflopende volgorde staan, van grootste naar kleinste hoeveelheid.
- Ingrediënten met een concentratie van 1% of minder mogen in willekeurige volgorde staan, meestal aan het eind van de lijst.
- Kleurstoffen (herkenbaar aan het voorvoegsel “CI” gevolgd door een getal, zoals CI 77891) mogen op elke plek staan, ongeacht hun concentratie.
In de praktijk betekent dit dat de eerste vijf tot acht ingrediënten de basis en de textuur van het product bepalen (water, verzachtende stoffen, oppervlakteactieve stoffen), en dat u vanaf de helft van de lijst geen hoeveelheden meer nauwkeurig kunt afleiden. Een werkzame stof kan op plek 15 staan en bij een lage concentratie werkzaam zijn; de positie alleen zegt niet of het product “werkt” of niet.
Ingrediënten die u beter kunt herkennen
| Term in de INCI-lijst | Wat het is | Waar het meestal staat |
|---|---|---|
| Aqua / Water | Water, basisoplosmiddel | Bijna altijd het eerste ingrediënt in crèmes en gels |
| Parfum / Fragrance | Mengsel van geurstoffen | Crèmes, gels, shampoos met parfum |
| Alcohol / Alcohol Denat. | Ethylalcohol, als oplosmiddel of voor een licht gevoel | Gels, tonics, deodorants |
| Parabens (bv. Methylparaben) | Conserveermiddelen die de groei van bacteriën en schimmels tegengaan | Producten met een waterige fase (crèmes, lotions) |
| CI + getal | Toegestane kleurstof, aangeduid met de Colour Index-code | Make-up, gekleurde producten |
| Namen met het achtervoegsel “-oxynol” of vergelijkbaar | Oppervlakteactieve stoffen of emulgatoren | Reinigingsproducten, shampoos |
“Parfum” of “Fragrance” op de lijst zegt u niet welke geurstoffen het product precies bevat, behalve als het gaat om een van de allergenen die verplicht moeten worden vermeld; die moeten afzonderlijk worden genoemd als ze boven een bepaalde drempel uitkomen. Dat is vooral belangrijk als u een gevoelige huid hebt of eerder contactdermatitis hebt gehad.
Geurstofallergenen: de nieuwe regel van augustus 2026
Dit punt is onlangs veranderd en het is goed om het te kennen. Tot nu toe moesten volgens de Europese regels 24 geurstofallergenen afzonderlijk worden vermeld als ze boven bepaalde concentraties uitkwamen. Sinds 1 augustus 2026 breidt Verordening (EU) 2023/1545 die lijst uit tot 81 stoffen, die met hun INCI-naam in de ingrediëntenlijst moeten staan als hun concentratie hoger is dan 0,001% in producten die niet worden afgespoeld (een dagcrème, bijvoorbeeld) of 0,01% in producten die worden afgespoeld (een shampoo of douchegel).
Volgens het Spaanse geneesmiddelenagentschap (AEMPS) betekent deze uitbreiding niet dat cosmetica minder veilig zijn: geurstofallergenen zijn veilig voor de meeste mensen en geven alleen een reactie bij wie er al gevoelig voor is. Het doel van de wijziging is dat die mensen de producten die ze moeten vermijden makkelijker op het etiket kunnen herkennen. Producten die al vóór 31 juli 2026 op de markt waren, mogen tot 31 juli 2028 met het oude etiket worden verkocht, dus een tijdlang staan er verpakkingen met verschillende allergeneninformatie naast elkaar in de schappen.
Hebt u ooit een huidreactie gehad na het gebruik van een parfum of een geparfumeerde crème, vraag dan uw apotheker of dermatoloog om de volledige lijst van vermeldingsplichtige allergenen en vergelijk die met de INCI-lijst van het product dat u wilt kopen.
Het PAO-symbool: het open potje met een getal
Naast de minimale houdbaarheidsdatum (het zandlopersymbool of een concrete datum) hebben veel cosmetische producten een tekening van een open potje met een getal gevolgd door de letter “M”, bijvoorbeeld “12M” of “24M”. Dat is het PAO-symbool (Period After Opening, “periode na openen”) en het geeft aan hoeveel maanden u het product na openen veilig kunt blijven gebruiken, mits u het onder normale omstandigheden bewaart. Dit symbool is alleen verplicht als het product langer dan 30 maanden houdbaar is; is dat korter, dan moet de fabrikant in plaats daarvan een concrete houdbaarheidsdatum vermelden.
Is een cosmetisch product eenmaal open, dan versnellen factoren als lucht, licht of herhaald contact met de vingers het bederf van het product en de conserveermiddelen, dus het PAO is een nuttig houvast naast de datum op de doos.
Zo leest u een etiket in de praktijk
- Kijk eerst naar de voorkant: productnaam, functie en inhoud of nettogewicht.
- Zoek het PAO-symbool of de minimale houdbaarheidsdatum om te weten hoe lang u het kunt gebruiken.
- Bekijk de eerste ingrediënten van de INCI-lijst om de basis van het product te begrijpen (waterig, vettig, met of zonder alcohol).
- Hebt u een gevoelige huid of bekende allergieën, zoek dan gericht naar “Parfum”, “Fragrance” en de namen van allergenen die u uit eerdere ervaringen kent.
- Controleer het land of de EU als plaats van productie en de gegevens van de verantwoordelijke persoon, die verplicht zijn op elk cosmetisch product dat in Europa wordt verkocht.
Wanneer een arts raadplegen
Vraag advies aan uw apotheker of ga naar de dermatoloog als:
- U jeuk, roodheid, zwelling of blaren krijgt na het gebruik van een nieuw cosmetisch product, vooral als dat samenvalt met een geparfumeerd ingrediënt.
- U eerder contactdermatitis hebt gehad en wilt weten welke stof die precies veroorzaakt voordat u een nieuw product probeert.
- De reactie een groot deel van de huid treft, na een paar dagen stoppen met het product niet beter wordt, of gepaard gaat met moeite met ademen of een opgezwollen gezicht: zoek dan met spoed medische hulp.
- U twijfelt of een bepaald ingrediënt samengaat met een huidbehandeling die u al volgt.
Dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt geen beoordeling door een zorgverlener. Bronnen: AEMPS: nieuwe geurstofallergenen die op cosmetica moeten worden vermeld, Verordening (EG) nr. 1223/2009 betreffende cosmetische producten (EUR-Lex), Verordening (EU) 2023/1545 over de etikettering van geurstofallergenen (EUR-Lex).